22.02.2015

Maestro MENDINI we Wrocławiu

Miłośników architektury, sztuki oraz nietuzinkowego podejścia do designu czeka nie lada gratka. Jedyne w Polsce Muzeum Architektury we współpracy z Akademią Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta oraz kuratorką Dorotą Koziarą przygotowało retrospektywną wystawę będącą podsumowaniem niemalże pięćdziesiecioletniej działalności projektowej Alessandro Mendiniego. Inauguruje ona również program sztuk wizualnych Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

 

Mendini, urodzony w 1931 roku w Mediolanie, jest jednym z najsłynniejszych projektantów na świecie. Ukończył architekturę i należy do elitarnej grupy niewielu wszechstronnych twórców, którzy na każdym polu swojej działalności odnieśli sukces. Jest prekursorem wielowymiarowego myślenia o designie. Jego działalność teoretyczna oraz krytyczna wywarła ogromny wpływ na pokolenia projektantów w Europie i na świecie. W latach 1970-1976 był redaktorem naczelnym magazynu „Casabella”, niedługo potem zainicjował powstanie pisma „Modo”. W latach 80-tych był redaktorem naczelnym jednego z najbardziej znanych i wciąż najważniejszych magazynów o architekturze i wzornictwie - „Domus”.

 

"Eklektyzm jest moim narzędziem pracy. (...) Moja metoda projektowania polega na tym, że w każdym projekcie staram się zawrzeć jak najwięcej stylów, form i odnośników (...). Tak naprawdę interesuje mnie nie tylko samo projektowanie, lecz wyrażanie problemów projektowania i sztuki".*

 

Międzynarodową sławę i uznanie zyskał właściwie już na początku swojej działalności projektowej. Identyfikował się on bowiem z twórcami, którzy znudzeni modernistycznym ideałem ładu, zasadą „prostoty” oraz podporządkowującej sobie wszystko funkcjonalności i przejrzystości, postanowili zrobić woltę i zwrócić się ku projektowaniu emocjonalnemu, sugestywnemu oddziaływaniu form, ich dwuznaczności, „poddając pod dyskusję dyktaturę "dobrej formy", a wprowadzając banał i kicz”.

Tak spektakularne rewolucje w świecie designu nie miały miejsca często. Lata 60-te zrodziły bunt, wzornictwo radykalne. To wtedy w Wielkiej Brytanii i we Włoszech, na fali pop artu, fascynacji kulturą przedmieść i zmianami obyczajowymi zaczynał się wesoły pochód postmodernizmu. Mendini był jednym z jego czynnych twórców i uczestników. Powstanie takich grup jak brytyjski Archigram, włoskich Superstudio czy Archizoom, operujących barwną kolorystyką, nieładem, „nieuporządkowaną żywotnością” i „trudną jednością” - posługując się pojęciami jednego z manifestów ojca architektury postmodernistycznej, Roberta Venturi - było krokiem milowym w rozwoju wzornictwa XX wieku.  Ten ruch przeciwstawiający się modernistycznej idei „good design” zwany niekiedy „anti – design” czy „banal design”, kontynuowało założone w 1976 roku studio Alchimia (Ettore Sottsass, Andrea Branzi i in.) oraz międzynarodowa grupa Memphis (założona w 1981 roku; Charles Jencks, Robert Venturi, Hans Hollein, Arata Isozaki).

Lata 80-te to dominacja Mendiniego i czas kiedy powstały jego pastisze znanych, klasycznych mebli. Projekty studia Alchimia, czerpiące z różnych artystycznych tradycji (re–design), miały charakter manifestu i prowokacji. To właśnie od prowokacji zaczyna Mendini swoją międzynarodową karierę. W 1978 roku prezentuje wspomniane krzesła: „Universale”, projektu Joe Colombo, ozdobione sztucznym marmurem oraz „Superlagera” Gio Pontiego, z przyczepionymi proporczykami z hasłem „re-design” i sygnuje je własnym nazwiskiem. Komentuje w ten sposób fakt, iż wszystko zostało już zaprojektowane a my jesteśmy jedynie użytkownikami produktów niegdyś już wymyślonych. Ponadto zwraca uwagę na elementy dekoracji i możliwość wyrażenia przez nią wartości i znaczenia projektu. To esencja „banalnego designu” i zarazem antyteza rozpędzającej się masowej produkcji ery industrialnej. Kontestująca działalność, postulatywna i istniejąca początkowo gdzieś z boku głównego nurtu, zyskuje w efekcie akceptację a projektowane przedmioty nabierają charakteru „dzieł sztuki”.

 

„Tak naprawdę posługuję się tymi samymi klockami i obojętnie, czy projektuję architekturę, użytkowy przedmiot, czy jednostkowe dzieło sztuki, sięgam po własny alfabet i układam z niego to, co chcę powiedzieć.” **

 

Sporą część tego elementarza Mendiniego można zobaczyć na trwającej właśnie wrocławskiej wystawie. Atelier Mendini, które artysta prowadzi wraz z bratem Francesco, udostępniło serię unikatowych obiektów, w tym słynny projekt Poltrona Proust, barokowy fotel z tapicerką zadrukowaną kolorowymi punktami z obrazów Paula Signaca w różnych wariantach, a także meble ze wspomnianej serii Re - design z lat 80-tych. Ponadto prezentowane są rzeźby dla przestrzeni publicznej: lampy, wazy i siedziska, produkowane przez firmy Schoenhuber Franchi oraz Slide. Czterometrowe rzeźby Bomarzo produkcji Schoenhuber Franchi zostaną wystawione w przestrzeniach Centrum Sztuk Użytkowych oraz Centrum Innowacyjności, natomiast obiekty Here, There, Glace produkowane przez firmę Slide – we wnętrzach Muzeum Architektury.

Do Wrocławia zawitały między innymi kolekcja dzieł pochodząca pochodząca z Fondation Cartier pour l’art contemporain w Paryżu, do której należą instalacje Petite Cathedrale, Grande Poltrona di Proust, rzeźba Cavaliere i inne obiekty. Z zaprojektowanego przez Atelier Mendini w Holandii Groninger Museum (będącego w posiadaniu największej kolekcji Alessandro Mendiniego) zobaczymy we Wrocławiu Tete Gèante oraz zbiór laminatów zaprojektowanych przez Mendiniego dla firmy Abet Laminati, które zrewolucjonizowały świat współczesnej architektury. Ze zbiorów włoskiej Fondazione Bisazza, fundacji sztuki współczesnej stworzonej przez jednego z większych producentów mozaiki szklanej na świecie, dla której Alessandro Mendini pracował przez lata w roli dyrektora artystycznego tworząc kolorystykę mozaik i kolekcji, we Wrocławiu zobaczymy dziewięć 2-metrowych rzeźb z mozaiki w kolorze złotym Mobili per Uomo. Z prywatnej kolekcji Cleto Munari przyjechała do Wrocławia Mobile Venice. W Muzeum Architektury można również zobaczyć kilkanaście miniaturowych obiektów z brązu  z kolekcji Short Stores, a ze zbiorów Superego – rzeźby ceramiczne Colonne, będące dwumetrowymi, barwnymi obiektami przypominającymi kształtem formy antropomorficzne. W Muzeum Architektury można obejrzeć także szereg modeli architektonicznych zrealizowanych w różnych miejscach na świecie. Wśród nich projekt Groninger Museum w Holandii, Torre w Hiroszimie w Japonii, Fabryka Alessi we Włoszech i wiele innych.

Zaprezentowanych będzie też około 60 zdjęć skończonych realizacji architektonicznych. Z Triennale w Mediolanie, najważniejszej instytucji we Włoszech zajmującej się designem i architekturą, do Wrocławia przyjechały oryginalne szkice wielu projektów, zarówno tych związanych z architekturą i designem, jak i innymi dziedzinami sztuki. Triennale od kilku lat jest w posiadaniu wszystkich szkiców, które wychodzą spod ręki Mistrza.

Alessandro Mendini często występuje w roli dyrektora artystycznego licznych marek, między innymi Alessi, Bisazza, Swatch. We Wrocławiu obejrzeć można efekty tej kooperacji – projekty dla firm, które dzięki współpracy z Alessandro Mendinim doszły do poziomu przodujących w dziedzinie designu, wyznaczając tym samym nowe kierunki.

 

„Patrzymy na przedmioty, a one patrzą na nas.”

 

Obecnie jesteśmy świadkami wielkiego powrotu sposobu projektowania posługującego się kontrastem, wielowymiarowością, łączącego zabawę formą. Tworzenia przedmiotów, które na pierwszy rzut oka wydają się afunkcjonalne, a swoją konstrukcją i strukturą nie odwołują się bezpośrednio do konkretnej nazwy czy użycia. Nie trudno tu dostrzec buntowniczą duszę postmodernizmu! Tym bardziej warto wybrać się na wrocławska wystawę, będącą hołdem dla ikonicznej postaci, która wywarła tak mocny i długotrwały wpływ na współczesną twórczość.

Grę konwencjami oraz pełne poczucia humoru, ale i dobrego smaku figlarne budowle doceniło niedawno międzynarodowe jury: 1 grudnia Mendini otrzymał tytuł Doctora Honoris Causa Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta, a chwilę później, 10 grudnia 2014 roku Europejską Nagrodę Architektoniczną, przyznawaną wspólnie przez The European Centre For Architecture Art Design And Urban Studies oraz Muzeum Architektury i Designu The Chicago Athenaeum.

Uroczyste otwarcie wystawy „MENDINI”  w Galerii Neon ASP oraz Muzeum Architektury odbyło się 2 grudnia 2014 roku. Wystawa będzie otwarta do 15 marca 2015.

 

* Cytaty pochodzą z materiałów towarzyszących wystawie
** Alessandro Mendini dla wrocławskiej „Gazety Wyborczej”

Fot. Maciej Lulko

x

Subscribe to our mailing list

*indicates required